is.
(Fars. ab-”su”, dest-”el”) Aptes, abdest. Var. abdest, aptes, ábdes.Eşanl. taharet .
1. Din. Müslümanların ibadetten ve gerekli görülen bazı hallerden önce usulüne göre yaptıkları beden temizliği.
“Al abdest te, oku Yasin hem Tebarek, / Muradıñnı Allah’tan ĭstemek kerek.” – (Mehmet H. Vani Yurtsever – Sultaniye Tepreşte).
“Bohşacı Selime’ttay cawşılıkka belsendĭ. / Karamadı oñga solga, / Abdes alıp, ‘Bismillâ’ dep, / Mewlâmdan da yardım tĭlep / şıktı colga.” – (İsmail Ziyaeddin – Toy).
2. Dışkı ve idrar boşaltma ihtiyacı.
Abdes tazelemek – Yeniden aptes almak.
Abdesĭ buzılmak – Aptesi bozulmak; yeniden aptes almak gerekmek.
Abdesĭnde, namazında – Dindar, dine çok bağlı.
Abdesĭnden şübesĭ bolmamak – Yaptığı işte bir kusuru olmadığına inanmak.
Awzına abdesmen almak (Bĭr kĭşĭnĭñ adın …) – Onu anarken çok saygılı davranmak.
Teyemmüm abdesĭ – Su olmayan bir yerde, su niyetine temiz kum ya da ince toprak kullanarak alınan aptes.
Abdesĭ kaşmak – Aptesi kaçmak; dışkı ve idrar boşaltma ihtiyacı geçmek.
Abdesĭn yapmak – Dışkı ve idrarını boşaltmak.
Rom: s. 1. (Relig. Musulm.) Abluţiune; curăţenie corporală, parţială sau totală, efectuată potrivit cu cerinţele ritualului musulman. 2. (Prin metalepsă, de la sensul 1. al cuvântului) Defecaţie, urinare, nevoie (stări fiziologice care impun în continuare, curăţenia corporală).
