Tar. 14-ncü yüzyılda kurulmuş bir Türk devleti. Altınordu devletinin doğusunda eyalet iken, Sir-Derya vadisi ve Ulu-taw kuzeyinde Erzen han (1320-1345) idaresinde bağımsız devlet oldu. Yüzyılın sonlarına doğru, önce Altınordu’nun, sonra da Aksak Timur İmparatorluğunun hakimiyetine geçti...
AK2 (Aq)
(Ar. Hakk). Hak, Allah; Arapçada Allah’a verilen 99 sıfattan biri olan Hak kelimesinin Tatar lehçesindeki söylenişi. Var. Hak1 . “Her kalpte bĭr hüzün bar, her köz Hakka ters karay.” – (Mehmet Niyazi – Sagış). Ak dinĭ – Hak dini, İslâm dini; müslümanlara göre...
AKDEÑĬZ (Aqdeñĭz)
Coğr. Akdeniz.
Rom: s. propr. Geogr. Marea Mediterană.
AKMEÇET (Aq-Meçet)
Kırm’ın Batısında Tarhankut burnundaki Çernomorskoye kasabasının sürgünden önceki adı.
Rom: s. propr. Vechea denumire a localităţii Cernomorskoe (Crimeea).
AKŞAM YILDIZI (Aqşam Yıldızı)
Astr. Akşam Yıldızı; Zühre (Venüs) gezegeninin akşamki görüntüsü. Eşanl. Şolpan, Şoban Yıldızı.
Rom: s.pr. Luceafărul de seară.
AKŞIYIK (Aq-Şıyıq)
Ak Şeyih, Kırım’in kuzey-batısındaki Razdolnoye kasabasının sürgünden önceki Tatarca adı.
Rom: s. propr. Denumirea tătărească a oraşului Razdolnoye înainte de deportarea din 1944.
AKTABAN (Aqtaban)
Hayvan (ekseriya at) adı.
“Ay Aktaban , Aktaban . / Men atımnı maktamam. / Men atımnı maktasam, / Kırım’ga da barmay toktamam.” – (Folklor).
Rom: s. propr. Nume de animal (adesea de cal, Pintenogul, cu partea inferioară a picioarelor albă).
AKTOPRAK (Aqtopraq)
Ak Toprak; Kırım Tatarları tarafından önce Osmanlı İmparatorluğu’na, daha sonra da bugünkü Türkiye’ye verilen isim; “Ak Dini”nin (Müslümanlığın) ülkesi. “… Mebus saylawlarında rey bermek üşün, köylerge dagılgan bĭr takım caşlar...
AKYAR (Aqyar)
Akyar; Kırım’ın en büyük liman şehri Sivastopol’un Tatarca adı. 1995 yılında şehrin 416.000 nüfusundan 4.500’u sürgünden vatanlarına dönüp gelen Tatarlardı. (Refik Muzaffarov- Kırım Ansiklopedisi).
ALA-KAPI
Dobruca’da, Köstence-Mecidiye arasında köy. (Etimoloji için bak Ala2).
Rom: s. propr. Denumirea tătărească a satului Poarta Albă din Dobrogea.