(Agalı ĭnĭlĭ’den kısaltma) Büyüklü küçüklü erkek kardeşler. “Aná anaw Seydahmetler mĭ şo, Seydalĭler mĭ … Ekĭ üş aganlı barlar da şonda … Bo, şonlarnıñ kĭşkenelerĭ emĭş.” – (Necip H. Fazıl – Cawşılık). “Üç aganlı , üçevĭ de pelvan. Hele ortancısı elâmet.” – (Mehmet Vani Yurtsever – Toy, piyes). “Yedĭ aganlı kardaşım bar edĭ. Dörtewĭn öltĭrdĭler duşmanlar marebede...
Arüw .
Arüw.
İyi, güzel. Var. arü, árü, árüw. Eşanl. yakşı, güzel, iygĭ. Karşıtı yaman.1. is. Beğenilen, sevilen, hoş, istenilen nitelikte olan kişi. “Bĭr elá-köz yarem bolsa aw, / (…) Sensĭn menĭm arüwĭm dep, ay iygĭler, / Kopaya cürsem.” – (Boztorgay). “Göñĭl coştı sen arüwge, aw, / Barayım dep.” – (Boztorgay). “Arüwden kalgan dünyalarga toprak tolsın, / Cerĭ suwga karışsın da harap bolsın...
Arüw.
Aşağı. Var. aşaa, aşagı, aşaı, aşşa.1. Bir şeyin alt bölümü.2. Çevresine göre daha alçakta olan yer. “Aşadan kele bĭr kĭşĭ, cımırta sata. / Kız almaga malı yok, şalım sata.” – (Boztorgay). “Aşadan kele bĭrewĭ agımga karşı. / Ah ! demesem kaltiyĭm … Tatar yaşı.” – (Bekir S. Çobanzade – İçken). 3. s. Daha alçak yerde bulunan.4. s. Niteliği düşük, adi, sıradan. “Kızlar da bar, kız...
ve türevleri Aşa ve türevleri.
Aşa .
“Seytcan’dan aşagı kalacak bolsañ hiç ketme dep kes etken yok mı edĭ ?” – (Mehmet Vani Yurtsever – Uyuşmagan Ekĭ Arkadaş).
“Caşlardan bĭrewĭ sözge katıldı ve şulay dedĭ : Bu bĭznĭñ halkımız en aşagı bĭr halk. …” – (Mehmet Vani Yurtsever – Kartman Caş Arasında).
Üş aşagı, beş yokarı. – Üç aşağı beş yukarı; yaklaşık olarak.
Aşa .
“Yaşar ne cewap berecegĭn bĭlmiy, utanıp başın aşaıga algan.” – (Boztorgay).
Bir.1. is. Doğal sayılar dizisinin ilk sayısı; bu sayıyı gösteren rakam. Bĭr, ekĭ, üş, …; 1 rakamı.2. s. Bir sayısı kadar olan. “Kartanaga başı bitlĭ / Kötĭ kurtlı bĭr tana.” – (Boztorgay). “Bĭr şĭnĭk arpa 12 prank. 10 prankten yukarı tutmayık.” – (Müstecib Ülküsal – Bayram Şenlĭgĭ). 3. s. Herhangi bir varlığı belirsiz olarak gösteren söz. “Kayaktan kelse, balam, bĭr...